خبرگزاری حوزه | رسول اولیازاده، استاد عکاس در گفتوگو با خبرگزاری حوزه با بیان اینکه عکاسی دینی و مذهبی یکی از حساسترین و در عین حال اثرگذارترین شاخههای هنر تصویر است، اظهار کرد: در این حوزه، عکاس صرفاً با سوژهای بیرونی مواجه نیست، بلکه با باور، ایمان و زیست معنوی انسانها روبهروست. همین موضوع باعث میشود ثبت تصویر، فراتر از یک کنش فنی باشد و به نوعی مسئولیت فرهنگی و معنوی تبدیل شود. عکاسی دینی اگر از درک درست برخوردار باشد، میتواند حامل پیامهایی عمیق و ماندگار باشد. این تصاویر نهتنها لحظه را ثبت میکنند، بلکه معنا را منتقل میسازند. به همین دلیل، نگاه عکاس در این عرصه نقش تعیینکننده دارد.
وی با اشاره به جایگاه عکاسی مذهبی در فضای رسانهای امروز ادامه داد: جامعه معاصر بیش از هر زمان دیگری با تصویر زندگی میکند و بسیاری از دریافتهای ذهنی و عاطفی مردم از طریق عکس و ویدئو شکل میگیرد. در چنین شرایطی، عکاسی دینی میتواند زبان مؤثری برای بیان مفاهیم اعتقادی باشد. اگر این زبان بهدرستی استفاده شود، میتواند فاصله میان مخاطب امروز و مفاهیم دینی را کاهش دهد. عکس، قدرت این را دارد که بدون شعار و خطابه، معنا را القا کند. همین ویژگی، عکاسی مذهبی را به ابزاری مهم در عرصه فرهنگ دینی تبدیل میکند.
اولیازاده با تأکید بر بُعد انسانی در عکاسی دینی تصریح کرد: آنچه یک عکس مذهبی را ماندگار میکند، صرفاً نمادها و نشانههای آیینی نیست، بلکه حضور انسان و تجربه زیسته اوست. نگاه یک زائر، سکوت یک دعا، یا حتی خستگی یک عزادار، میتواند بیش از هر عنصر بصری دیگر تأثیرگذار باشد. عکاس باید بتواند این لحظات انسانی را تشخیص دهد و بهموقع ثبت کند. این نگاه، عکس را از حالت تزئینی خارج میکند و به آن عمق میبخشد. در چنین شرایطی، مخاطب با تصویر ارتباط احساسی برقرار میکند.
در ادامه این گفتوگو، اولیازاده به تأثیرگذاری عاطفی عکسهای مذهبی پرداخت و بیان کرد: عکس دینی موفق، مخاطب را وادار به مکث میکند. این مکث، لحظهای است که تصویر در ذهن و دل بیننده نفوذ میکند. برخلاف تصاویر مصرفی که بهسرعت فراموش میشوند، عکس مذهبی میتواند مدتها در ذهن باقی بماند. این ماندگاری ناشی از پیوند میان احساس، معنا و زیبایی بصری است. هرچه این پیوند عمیقتر باشد، اثرگذاری عکس نیز بیشتر خواهد بود.
وی درباره نقش عکاسی مذهبی در ارتباط با نسل جوان تصریح کرد: نسل جدید بهطور طبیعی با تصویر انس بیشتری دارد تا متنهای طولانی. اگر مفاهیم دینی بخواهند در ذهن این نسل ماندگار شوند، باید به زبان تصویر ترجمه شوند. عکاسی میتواند دین را از حالت انتزاعی خارج کرده و آن را در بستر زندگی روزمره نشان دهد. این رویکرد، باعث میشود مخاطب جوان احساس نزدیکی بیشتری با مفاهیم دینی داشته باشد. در نتیجه، تصویر میتواند نقطه آغاز یک ارتباط عمیقتر باشد.
اولیازاده در بخش دیگری از صحبتهای خود به مسئله کلیشهنگاری در عکاسی دینی پرداخت و اظهار کرد: یکی از آسیبهای جدی این حوزه، تکرار مداوم تصاویر مشابه و پیشبینیپذیر است. استفاده افراطی از نمادهای آشنا بدون نگاه تازه، باعث میشود عکسها قدرت تأثیر خود را از دست بدهند. کلیشهنگاری، ذهن مخاطب را خسته میکند و مانع شکلگیری ارتباط عاطفی میشود. این مسئله اغلب ناشی از نگاه سطحی به موضوعات مذهبی است. در حالی که این حوزه سرشار از جزئیات کمتر دیدهشده است.
وی با توضیح بیشتر در اینباره افزود: عبور از کلیشه نیازمند جسارت، مطالعه و مشاهده دقیق است. عکاس باید بتواند از زاویهای متفاوت به مناسک و آیینها نگاه کند. گاهی یک قاب ساده و صادقانه، بسیار تأثیرگذارتر از تصاویر پرزرقوبرق و تکراری است. توجه به حاشیهها، لحظات غیرمنتظره و رفتارهای انسانی میتواند تصویر را از کلیشه نجات دهد. این نگاه، عکاسی مذهبی را زنده و پویا نگه میدارد.
این استاد عکاس به ضرورت شناخت مفاهیم دینی برای عکاسان این حوزه اشاره کرد و بیان کرد: بدون شناخت، عکس دینی به ثبت ظاهری مناسک محدود میشود. عکاس باید بداند آنچه ثبت میکند، چه ریشهای در باورها و تاریخ دینی دارد. این شناخت، به او کمک میکند تا انتخاب آگاهانهتری در کادر، نور و لحظه داشته باشد. هرچه فهم عمیقتر باشد، تصویر نیز معنادارتر خواهد شد. این موضوع، تفاوت میان عکس مستند صرف و عکس دینی اثرگذار را مشخص میکند.
اولیازاده با تأکید بر نقش آموزش در ارتقای عکاسی مذهبی گفت: آموزش تخصصی در این حوزه هنوز به اندازه کافی جدی گرفته نشده است. عکاسی دینی نیازمند ترکیبی از دانش هنری، مطالعات فرهنگی و تجربه میدانی است. صرف علاقه یا حضور در مراسم مذهبی برای خلق اثر ماندگار کافی نیست. عکاس باید بهطور مستمر در حال یادگیری و بازنگری نگاه خود باشد. این مسیر، نیازمند صبر و ممارست است.
وی درباره مسئولیت اجتماعی عکاسان مذهبی بیان کرد: تصاویری که در این حوزه منتشر میشوند، در شکلدهی به نگاه جامعه نسبت به دین نقش دارند. یک تصویر نادرست یا سطحی میتواند برداشت مخاطب را مخدوش کند. به همین دلیل، دقت در انتخاب و انتشار عکس اهمیت زیادی دارد. عکاس دینی باید به تأثیر اجتماعی کار خود آگاه باشد. این آگاهی، بخشی از اخلاق حرفهای در این عرصه است.
اولیازاده در ادامه به آینده عکاسی دینی پرداخت و گفت: اگر این حوزه بتواند از کلیشهها عبور کند و با زبان امروز سخن بگوید، ظرفیتهای فراوانی برای رشد دارد. جامعه ایرانی سرشار از آیینها، مناسک و تجربههای معنوی متنوع است. هرکدام از اینها میتواند سوژهای بکر برای عکاسی باشد. نگاه خلاق و مسئولانه میتواند این ظرفیتها را به تصویر بکشد.
وی در پایان اظهار کرد: عکاسی دینی زمانی ماندگار میشود که از دل برآید و با صداقت ثبت شود. تصویر باید بازتاب نگاه درونی عکاس باشد، نه صرفاً تکرار الگوهای موجود. اگر این صداقت با دانش و خلاقیت همراه شود، عکس میتواند به سندی بصری از ایمان و فرهنگ یک جامعه تبدیل شود. چنین تصاویری نهتنها برای امروز، بلکه برای آینده نیز ارزشمند خواهند بود.
انتهای پیام
نظر شما